pobierz voucher
Subscribe to our email newsletter for useful tips and valuable resources, sent out every month
Stany Zjednoczone Ameryki alarmują: Gwałtowny wzrost problemów poznawczych u młodych dorosłych. Największe badanie dekady (2013-2023)
W 2025 roku na łamach Neurology ukazała się jedna z największych analiz dotyczących funkcjonowania poznawczego Amerykanów. Badanie przeprowadzone przez Ka-Ho Wonga i zespół z University of Utah i Yale objęło ponad 4,5 miliona dorosłych w latach 2013–2023. Naukowcy wykorzystali dane z ogólnokrajowego programu BRFSS, analizując deklarowane trudności z koncentracją, pamięcią i podejmowaniem decyzji u osób bez historii depresji.
Wyniki są dla zdrowia publicznego niepokojące: odsetek dorosłych zgłaszających poważne trudności poznawcze wzrósł z 5,3% do 7,4%, a najbardziej dotkniętą grupą okazali się młodzi dorośli w wieku 18–39 lat. W tej grupie częstość problemów poznawczych prawie się podwoiła – z 5,1% do 9,7%.
Badanie nie opiera się na diagnozach klinicznych, lecz na subiektywnej samoocenie funkcjonowania. To jednak właśnie te dane – jak podkreślają autorzy – są jednym z najlepszych wskaźników pogarszającego się dobrostanu poznawczego społeczeństwa. W przeszłości wielokrotnie wykazano, że osoby zgłaszające trudności poznawcze są istotnie bardziej narażone na późniejsze zaburzenia pamięci, gorsze wyniki edukacyjne, wyższy poziom stresu oraz ograniczoną produktywność zawodową.
Najmłodsi dorośli – największe ryzyko
Statystyki pokazują, że pogorszenie funkcji poznawczych nie jest już domeną starzenia się. Największe tempo zmian zanotowano wśród osób, które dopiero rozpoczynają dorosłe życie. Co istotne, trend ten występował niezależnie od płci, rasy i wykształcenia – nawet u osób z wyższym wykształceniem i dochodami przekraczającymi 75 000 dolarów rocznie wskaźniki niemal potroiły się (z 2,2% do 6,6%).
Różnice geograficzne i społeczne
W całych Stanach Zjednoczonych występują wyraźne różnice regionalne. Najwyższy odsetek trudności poznawczych odnotowano w stanach południowych i na Środkowym Zachodzie, a najniższy na północnym wschodzie kraju. W USA istnieją również wyraźne różnice między grupami rasowymi i etnicznymi – najwyższe wskaźniki odnotowano u osób z grup American Indian/Alaska Native (11,2% w 2023 r.). Autorzy podkreślają, że problemy poznawcze są silnie związane z warunkami społecznymi: poziomem wykształcenia, jakością opieki zdrowotnej, przewlekłym stresem i obciążeniami ekonomicznymi.
Co może być przyczyną?
Naukowcy nie identyfikują jednego źródła tego trendu, ale wskazują kilka możliwych czynników:
Dlaczego to ważne dla rodziców?
Choć badanie obejmuje dorosłych Amerykanów, tendencje te mogą wpływać także na przyszłość młodszych pokoleń. Pogarszająca się koncentracja i pamięć u młodych dorosłych może być sygnałem ostrzegawczym, że zmienia się sposób, w jaki funkcjonujemy poznawczo jako społeczeństwo.
Autorzy ostrzegają, że brak działań profilaktycznych może prowadzić do:
Badanie Wong i wsp. to jedno z najdokładniejszych i najbardziej kompleksowych przeglądów danych dotyczących funkcjonowania poznawczego w USA. Wskazuje jasno, że problemy poznawcze rosną szybciej niż jakakolwiek inna forma ograniczeń zdrowotnych. Najsilniej dotykają młodych dorosłych, niezależnie od statusu społecznego.
To opracowanie nie kopiuje fragmentów tekstu oryginału i stanowi dozwolony użytek w ramach omówienia naukowego. Artykuł nie stanowi porady medycznej. Jeśli obserwujesz u siebie lub dziecka trudności poznawcze — skontaktuj się ze specjalistą.
Źródło oryginalne: Wong K-H, Anderson C.D., Peterson C., i wsp. Rising Cognitive Disability as a Public Health Concern Among US Adults. Neurology. 2025;105:e214226.
W 2025 roku na łamach Neurology ukazała się jedna z największych analiz dotyczących funkcjonowania poznawczego Amerykanów. Badanie przeprowadzone przez Ka-Ho Wonga i zespół z University of Utah i Yale objęło ponad 4,5 miliona dorosłych w latach 2013–2023. Naukowcy wykorzystali dane z ogólnokrajowego programu BRFSS, analizując deklarowane trudności z koncentracją, pamięcią i podejmowaniem decyzji u osób bez historii depresji.
Wyniki są dla zdrowia publicznego niepokojące: odsetek dorosłych zgłaszających poważne trudności poznawcze wzrósł z 5,3% do 7,4%, a najbardziej dotkniętą grupą okazali się młodzi dorośli w wieku 18–39 lat. W tej grupie częstość problemów poznawczych prawie się podwoiła – z 5,1% do 9,7%.
Badanie nie opiera się na diagnozach klinicznych, lecz na subiektywnej samoocenie funkcjonowania. To jednak właśnie te dane – jak podkreślają autorzy – są jednym z najlepszych wskaźników pogarszającego się dobrostanu poznawczego społeczeństwa. W przeszłości wielokrotnie wykazano, że osoby zgłaszające trudności poznawcze są istotnie bardziej narażone na późniejsze zaburzenia pamięci, gorsze wyniki edukacyjne, wyższy poziom stresu oraz ograniczoną produktywność zawodową.
Najmłodsi dorośli – największe ryzyko
Statystyki pokazują, że pogorszenie funkcji poznawczych nie jest już domeną starzenia się. Największe tempo zmian zanotowano wśród osób, które dopiero rozpoczynają dorosłe życie. Co istotne, trend ten występował niezależnie od płci, rasy i wykształcenia – nawet u osób z wyższym wykształceniem i dochodami przekraczającymi 75 000 dolarów rocznie wskaźniki niemal potroiły się (z 2,2% do 6,6%).
Różnice geograficzne i społeczne
W całych Stanach Zjednoczonych występują wyraźne różnice regionalne. Najwyższy odsetek trudności poznawczych odnotowano w stanach południowych i na Środkowym Zachodzie, a najniższy na północnym wschodzie kraju. W USA istnieją również wyraźne różnice między grupami rasowymi i etnicznymi – najwyższe wskaźniki odnotowano u osób z grup American Indian/Alaska Native (11,2% w 2023 r.). Autorzy podkreślają, że problemy poznawcze są silnie związane z warunkami społecznymi: poziomem wykształcenia, jakością opieki zdrowotnej, przewlekłym stresem i obciążeniami ekonomicznymi.
Co może być przyczyną?
Naukowcy nie identyfikują jednego źródła tego trendu, ale wskazują kilka możliwych czynników:
- przewlekły stres społeczny po pandemii COVID-19,
- narastającą epidemia depresji i lęku wśród młodych,
- zmiany stylu życia,
- przeciążenie bodźcami i ekspozycję na technologie,
- brak snu,
- siedzący tryb życia.
Dlaczego to ważne dla rodziców?
Choć badanie obejmuje dorosłych Amerykanów, tendencje te mogą wpływać także na przyszłość młodszych pokoleń. Pogarszająca się koncentracja i pamięć u młodych dorosłych może być sygnałem ostrzegawczym, że zmienia się sposób, w jaki funkcjonujemy poznawczo jako społeczeństwo.
Autorzy ostrzegają, że brak działań profilaktycznych może prowadzić do:
- zwiększonego obciążenia systemu edukacji,
- spadku produktywności zawodowej,
- pogłębienia nierówności społecznych,
- wzrostu kosztów opieki zdrowotnej,
- pogorszenia dobrostanu psychicznego.
Badanie Wong i wsp. to jedno z najdokładniejszych i najbardziej kompleksowych przeglądów danych dotyczących funkcjonowania poznawczego w USA. Wskazuje jasno, że problemy poznawcze rosną szybciej niż jakakolwiek inna forma ograniczeń zdrowotnych. Najsilniej dotykają młodych dorosłych, niezależnie od statusu społecznego.
To sygnał, że profilaktyka – w tym trening pamięci, koncentracji i higiena cyfrowa – może stać się jednym z kluczowych obszarów troski o zdrowie publiczne na kolejne lata.
Pełny artykuł (j. angielski) w oryginale tutaj: https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000214226
Niniejszy artykuł jest autorskim opracowaniem, streszczeniem i interpretacją badania opublikowanego w czasopiśmie Neurology. Wszystkie dane liczbowe, definicje i wyniki pochodzą z oryginalnej pracy naukowej cytowanej powyżej.To opracowanie nie kopiuje fragmentów tekstu oryginału i stanowi dozwolony użytek w ramach omówienia naukowego. Artykuł nie stanowi porady medycznej. Jeśli obserwujesz u siebie lub dziecka trudności poznawcze — skontaktuj się ze specjalistą.
Źródło oryginalne: Wong K-H, Anderson C.D., Peterson C., i wsp. Rising Cognitive Disability as a Public Health Concern Among US Adults. Neurology. 2025;105:e214226.
USA alarmują: gwałtowny wzrost problemów poznawczych u młodych dorosłych.
Największe badanie dekady
Największe badanie dekady
Na podstawie: Wong K-H i wsp. „Rising Cognitive Disability as a Public Health Concern Among US Adults”, Neurology 2025;105:e214226.
